Studium Generale, Universiteit Utrecht
Woensdag 27 februari
Gevaarlijk idee: Terugkerende nachtmerries
Drs. Jaap Lancee, Psychologie, UU, laat zien dat bij verrassend veel mensen de nachtrust verstoord wordt door enge dromen.

Jaap Lancee (1980) studeerde klinische psychologie met de specialisatie nachtmerries. Sindsdien heeft dit onderwerp hem niet meer losgelaten. Jaap Lancee is als docent en onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht en doet hier onderzoek naar de effecten van nachtmerries. Hij heeft een website (www.nachtmerries.org) ontwikkeld en een zelfhulpmethode geschreven om deze vervelende dromen tegen te gaan. Op het moment is hij bezig met het valideren van deze zelfhulpmethode.

Met de nieuwe online vragenlijst willen we nagaan of jij je lucide dromen ook wel eens gebruikt hebt voor een bepaald doel, bijvoorbeeld het oplossen van nachtmerries, het leren van een sport, het oplossen van een probleem, etc. Als je je lucide droom voor iets anders hebt gebruikt: alle extra beschrijvingen worden zeer op prijs gesteld!

Naar de Klartraum site

Je hebt misschien wel eens gehoord van de op de Senoi geïnspireerde hoop om dromen te gebruiken voor een leukere wereld. Hoewel, het echte Senoi volk - beter bekend als de Temiar - had en heeft waarschijnlijk andere droompraktijken. Misschien is het beter de woorden Senoi en dromen niet meer tegelijk te gebruiken, maar ik heb een vraag. Als je naar de Westerse benadering van dromen kijkt, is het erg persoonlijk, psychologisch, en spreekt het maar weinig mensen aan. De Senoi fantasie gaat verder en suggereert dat iedereen regelmatig over dromen praat, op een manier die sociale relaties en zelfs de maatschappij in het algemeen verbeterd.

Heeft iemand hier al een patent op aangevraagd? Geintje. Het gaat allemaal zeker drie decennia terug en verhalen over de Senoi steken nog steeds af en toe de kop op. Helaas lijkt er nooit veel mee te zijn gedaan. Ik zou niet weten of iemand dromen ooit echt heeft verbonden met groepsvorming en sociale actie. De World Dreams Peace Bridge komt in de buurt. Kunnen we nog iets meer doen op dit gebied?

Hier is wat Engelstalige achtergrondinformatie. G. William Domhoff is de belangrijkste criticus, zie Senoi Dream Theory: Myth, Scientific Method, and the Dreamwork Movement. Ik kreeg mijn eigen twijfels na het lezen van Marina Roseman’s boek Healing Sounds from the Malaysian Rainforest (1991), dat laat zien dat de Temiar een heel andere kijk op de wereld hebben dan wij Westerlingen. Het plaatje komt van de Temiar website.

Ik droomde hierover vannacht. Ik had erover gelezen Anthony Shafton’s boek Dream-Singers. Hij beschrijft hoe Afro-Amerikanen dromen gebruiken voor gokken met nummers. Al doen ze dat tegenwoordig iets minder dan vroeger. Wat ik vooral interessant vond, was dat het alleen werkt met dromen van anderen. Wat betekent dat gokken mensen motiveert tot het uitwisselen van dromen. Zelfs al zijn ze misschien niet zo geïnteresseerd in dromen op zich, het creeërt wel een omgeving waarin over dromen wordt gepraat.

Ik hoorde dat Italianen hetzelfde doen. Ik heb wat rondgevraagd, maar de weinige Italianen die ik ken konden me niets vertellen. Hebben Italianen ook dromen van anderen nodig? En, als Afro-Amerikanen en Italianen dromen gebruiken voor het gokken, zouden er dan nog meer mensen dit doen?

Dromen gaan vaak over zaken die belangrijk zijn in je leven. Denk aan drijfveren, interesses, talenten, maar ook actuele uitdagingen of onverwerkte problemen. Mensen die elkaar regelmatig hun dromen vertellen, laten daarmee veel van zichzelf zien. Dat gebeurt zonder valse sentimenten, intellectuele pretenties of andere rookgordijnen, dus het blijft echt. Volgens mij is dat bijzonder.

In sociale zin is er nog relatief weinig ervaring met droomgroepen. Maar ik vermoed dat dromen een goed middel zijn om conflicten op te lossen, omdat het erg snel duidelijk kan maken waar het echt om gaat, op een manier waarbij voor alle partijen duidelijk wordt wat er echt aan de hand is. Verder zijn dromen ook erg goed voor creatieve inspiratie, dus wellicht zijn er ook luchtiger sociale toepassingen mogelijk.

Het plaatje komt van de Glasson Murray Group.

Juhani Kääriäinen, een Fin die in Zweden woont, heeft 1000 van zijn dromen geïndexeerd. Hij wacht erop dat zijn droombeelden in de dagelijkse realiteit opduiken, en sommige doen dat inderdaad.

Lees meer over het Kilodroom project…

Enige tijd geleden kwam in de comments visualisatie en regeneratie ter sprake. Ik toen dat ik iets had gelezen over kinderen die verloren vingertopjes hadden geregenereerd. Leek me een sterk verhaal.

Ik heb het toch maar eens aan Google voorgelegd. Het lijkt inderdaad mogelijk. Hier zijn enkele links, ga naar Google voor meer, en speciaal scholar.google.com voor wetenschappelijke publicaties:

- “[…] in the very young, a certain amount of regeneration occurs to compensate for lost tissue”, Med J Aust. 1979 Dec 1;2(11):580-2
- Gaat dit om een volwassene? Case report: “the distal phalanx generated to give an excellent functional result”, J Hand Surg [Br]. 1993 Apr;18(2):230-3
- Marteling van apen. “The new structures were cosmetically pleasing as in the human instances”, Anat Embryol (Berl). 1987;177(1):29-36.

Visualisaties zijn hier dus nog geeneens nodig.

Soms bekijk ik het leven als een droom. Ik ben op de 8e dag van lamlendige vermoeidheid, af en toe luid hoesten, keelpijn, licht brandende ogen, mijn neus is van bloedend naar verstopt naar lopend gegaan, en mijn hoofd voelt verstopt. Voor een volledig beeld, denk ook nog aan een ongemakkelijk gevoel in de botten op vooral dag 4.

Het symbool dat ik het best begrijp is de verhoogde temperatuur. Gedurende de laatste week werd ik bozer en bozer, terwijl tegelijkertijd de koorts telkens wat erger leek te worden. Dat ik niet begreep waarom ik zo boos kon zijn, hielp ook al niet. Maar, in de avond van dag 7 viel uiteindelijk het kwartje. Ik heb tijdens mijn ziekte nogal wat tegenwerking gehad van artsen en andere autoriteiten, en dat zit me nog behoorlijk dwars. Na dat inzicht, sliep ik beter dan ik in lange tijd had gedaan.

Ziekte kan worden gezien als het uiten of loslaten van emoties die niet op andere manier geuit kunnen worden. Dan vraag ik me iets af. Twee jaar geleden ging ik ook door een periode van woede zonder directe aanleiding. Dat had te maken met mijn verontwaardiging dat ik zoveel jaren van mijn leven had verloren aan de ziekte ME. Daar kwam toen geen koorts aan te pas, ik wist twee weken precies waar de woede vandaan kwam. Blijkbaar is er deze keer meer aan de hand dan alleen woede die een uitlaatklep zoekt.

Volgens recent onderzoek zijn de meeste dromen tamelijk consistente verhalen met een begin en een eind. Dat zal sommige mensen verrassen, omdat vaak wordt gedacht dat dromen vol abrupte veranderingen zitten. Dat kan inderdaad wel eens voorkomen, maar zelfs in dat geval kan een onderliggend thema de verschillende fragmenten met elkaar verbinden. Christoph Gassmann vertelt meer.

Jaren geleden hoorde ik al eens van een Russische dokter die uitgebreid verslag zou hebben gedaan van diagnoses op basis van dromen. Afgelopen week kwam ik weer een verwijzing naar een Russische dokter tegen, namelijk dokter V. Nikolaevich Kasatkin. Hij zou dromen hebben gebruikt voor “vroege diagnose van ziekten als kanker, tuberculosis, appendicitis, enz“.

Overigens ben ik op het internet ook al andere dokters tegen gekomen, zie Dieter Kroener (Duits) en Jean-Michel Crabbé (Frans). Ik hoop dat beide heren binnenkort een blog schrijven over hun ervaringen met dromen. Overigens moeten er toch in Nederland ook wel dokters zijn die met dromen werken.